7 Cách Đổi Góc Nhìn Khi Bí Ý Tưởng Làm Bài Thuyết Trình Hoặc Viết Đoạn Văn
Bí ý tưởng là cảm giác rất quen với học sinh. Ngồi trước đề bài, trước trang giấy trống hoặc một file slide trắng tinh, mình có thể thấy đầu óc như bị khóa lại. Điều khó chịu nhất là càng cố nghĩ ra một ý thật hay, đầu mình càng đặc. Đến một lúc, mình dễ kết luận rằng chắc mình không sáng tạo lắm. Nhưng phần lớn thời gian, vấn đề không nằm ở năng lực. Nó nằm ở góc nhìn mình đang dùng.
Khi nhìn một đề bài chỉ bằng một lối quen, ý tưởng sẽ sớm cạn. Cùng một chủ đề đó, nếu đổi cách tiếp cận một chút, mình có thể thấy ngay những hướng khác trước đó không hiện ra. Tư duy sáng tạo thường không bắt đầu bằng một tia chớp quá đặc biệt. Nó thường bắt đầu bằng việc dám hỏi: có còn cách nhìn nào khác không.
7 Cách Đổi Góc Nhìn Khi Bí Ý Tưởng Làm Bài Thuyết Trình Hoặc Viết Đoạn Văn
- Đổi người kể chuyện. Nếu bạn đang viết theo kiểu kể chung chung, hãy thử đặt câu hỏi: nếu chủ đề này được kể từ góc nhìn của một học sinh, một phụ huynh, một người bạn thân hoặc chính bản thân mình thì khác gì.
- Đổi thời điểm. Cùng một chủ đề nhưng nhìn ở lúc bắt đầu, lúc cao trào hay lúc đã đi qua xong sẽ cho ra những ý rất khác nhau.
- Đổi quy mô. Thay vì nói thật rộng, hãy zoom vào một chi tiết nhỏ rất thật. Nhiều bài thuyết trình và đoạn văn sáng lên vì có một điểm nhìn cụ thể.
- Đổi câu hỏi chính. Đề tài ô nhiễm môi trường chẳng hạn, ngoài câu vì sao nghiêm trọng còn có thể hỏi vì sao nhiều người biết mà vẫn chậm thay đổi.
- Đổi cảm xúc dẫn đường. Một chủ đề có thể được mở bằng sự tò mò, sự tiếc nuối, sự bức bối hoặc một khoảnh khắc rất đời thường.
- Đổi định dạng nháp. Nếu ngồi viết liền không ra, hãy thử vẽ sơ đồ, nói miệng thành tiếng hoặc ghi 10 mảnh ý ngắn trước.
- Đổi người nghe tưởng tượng. Bài của bạn sẽ khác ngay nếu bạn nghĩ mình đang nói với cô giáo, với bạn cùng lớp hay với một em nhỏ hơn mình.
Điều tôi thích ở 7 cách này là nó không ép bạn phải nghĩ ra ý tưởng hay ngay lập tức. Nó chỉ giúp bạn rời khỏi điểm mắc kẹt hiện tại. Mà nhiều khi, chỉ cần rời khỏi đúng chỗ đó, đầu óc đã tự thở lại được.
Khi nào nên dừng việc cố nghĩ và chuyển sang thử nghiệm
Tôi thấy nhiều bạn bí rất lâu vì cứ ngồi trong đầu chờ một ý hoàn chỉnh mới chịu viết ra. Nhưng sáng tạo học đường hiếm khi đến theo kiểu trọn vẹn như vậy. Phần lớn ý ổn xuất hiện sau khi mình đã viết nháp vài dòng chưa đẹp, vẽ vài nhánh sơ đồ, hoặc nói thử một đoạn nghe còn gượng. Ý tưởng thường thích chuyển động hơn là đứng yên.
Vì thế, nếu bạn đang tắc, hãy thử cho mình 10 phút chỉ để tạo ra nguyên liệu. Không đánh giá, không bắt phải hay. Chỉ ghi ra các góc nhìn có thể có. Sau đó mới chọn một góc có cảm giác sống nhất để đi tiếp. Cách này thực tế hơn nhiều so với việc ngồi nhìn trang trắng và đòi hỏi một ý tưởng hoàn hảo xuất hiện.
Một điều đáng nhớ khi tự đánh giá bài của mình
Nhiều học sinh nghĩ sáng tạo là phải lạ thật mạnh. Tôi không nghĩ vậy. Trong môi trường học đường, sáng tạo nhiều khi chỉ là nhìn quen mà nói ra theo một cách rõ hơn, thật hơn hoặc gần người nghe hơn. Chỉ cần bạn làm được điều đó, bài của bạn đã có cá tính rồi.
Nếu bạn đang bí ở một bài viết hoặc bài thuyết trình sắp tới, hãy lưu lại 7 cách trên và thử từng cách một. Đôi khi chỉ cần đổi đúng một góc nhìn, bài làm của mình đã từ chỗ tắc cứng chuyển sang có đường để đi tiếp.
