Một Góc Nhìn Khác Về Việc Chậm Hiểu: Có Khi Đó Là Lúc Não Bạn Đang Học Sâu Hơn

Trong lớp học, không ai thích cảm giác mình là người hiểu chậm nhất. Khi cả lớp đã gật đầu còn mình vẫn thấy đề bài mờ mờ, rất dễ sinh ra một kết luận quen thuộc: chắc mình chậm hơn thật. Cảm giác đó vừa làm mình xấu hổ vừa làm mình vội. Và khi đã vội, việc hiểu còn khó hơn nữa.

Tôi không phủ nhận rằng mỗi người có tốc độ tiếp nhận khác nhau. Nhưng tôi cũng không nghĩ chậm luôn là xấu. Có những kiểu chậm rất đáng buồn vì mình mất gốc hoặc thiếu nền. Nhưng cũng có những kiểu chậm xảy ra vì não mình đang cố đi sâu hơn, đang cần nối các mảnh lại cho chắc thay vì lướt qua thật nhanh. Nếu không phân biệt được hai kiểu chậm này, mình rất dễ tự làm tổn thương bản thân vô ích.

Một Góc Nhìn Khác Về Việc Chậm Hiểu: Có Khi Đó Là Lúc Não Bạn Đang Học Sâu Hơn

Tôi thường nhìn sự chậm này qua ba khả năng.

Khả năng thứ nhất: bạn đang cố hiểu bản chất chứ không chỉ nhớ cách làm

Khi học theo công thức có sẵn, người ta có thể đi rất nhanh. Nhưng nếu bạn đang cố hiểu vì sao công thức đó đúng, vì sao bước này nối với bước kia, bạn sẽ chậm hơn một đoạn. Cái chậm đó nhìn bề ngoài không đẹp bằng người trả lời rất nhanh, nhưng nó thường cho nền chắc hơn về sau.

Khả năng thứ hai: bạn cần thêm một lần chuyển ngôn ngữ

Nhiều bạn không hiểu không phải vì não yếu, mà vì lời giải đang ở dạng chưa khớp với cách mình tiếp nhận. Có bạn cần nghe bằng lời đời thường hơn. Có bạn cần vẽ sơ đồ. Có bạn cần tự giải thích lại bằng ngôn ngữ của mình. Khi chưa có bước chuyển này, mình dễ tưởng là mình chậm hiểu. Thật ra có thể mình chỉ chưa gặp đúng cách để hiểu.

Khả năng thứ ba: bạn đang bị áp lực phải hiểu ngay

Đây là phần rất ít khi được nói ra. Càng sợ mình chậm, mình càng muốn hiểu ngay. Càng muốn hiểu ngay, đầu óc càng co lại. Và khi đầu co lại, quá trình hiểu thật sự bị nghẽn. Không ít bạn đang bị kẹt ở vòng lặp này chứ không phải ở khả năng bản thân.

Làm sao để biết mình đang chậm kiểu nào

Tôi nghĩ nên nhìn vào điều xảy ra sau đó. Nếu sau khi được giải thích lại bằng một cách khác, bạn hiểu ra khá chắc và nhớ được lâu, nhiều khả năng bạn không hề yếu. Bạn chỉ cần thêm thời gian hoặc đúng ngôn ngữ để hiểu. Nếu học xong vẫn rất mờ ở phần nền tảng, có lẽ mình cần quay lại lỗ hổng cũ. Hai trường hợp này rất khác nhau, nên cách đối xử với bản thân cũng nên khác.

Điều quan trọng là đừng dùng vài phút chậm hơn người khác để kết luận quá nhiều về trí thông minh của mình. Lớp học thường thưởng cho tốc độ rất rõ, nên mình dễ quên rằng chiều sâu hiếm khi lộ ra ngay ở giây đầu tiên.

Chậm một đoạn không có nghĩa là chậm mãi

Nhiều phần kiến thức lúc đầu rất lạ. Não cần thời gian để làm quen, kết nối và xây sự chắc chắn. Nếu cho nó đúng thời gian đó, rất có thể bạn sẽ đi ổn hơn và lâu hơn về sau. Điều mình cần phân biệt là chậm vì đang xây nền với chậm vì đang bỏ mặc lỗ hổng. Nhìn đúng điểm này sẽ giúp mình bớt sợ hơn rất nhiều.

Nếu bạn đang ám ảnh vì cảm giác mình luôn hiểu chậm, có thể đã đến lúc thử nhìn lại theo hướng dịu hơn và chính xác hơn. Không phải mọi cái chậm đều là điểm yếu. Có những cái chậm chỉ là dấu hiệu não bạn đang cần thêm một nhịp để học thật hơn mà thôi.

Nếu thích những góc nhìn giúp mình bớt cực đoan với bản thân trong chuyện học, bạn có thể theo dõi thêm chuyên mục này của site. Nhiều khi chỉ cần đổi cách đọc chính mình, việc học đã bớt nặng hơn rất nhiều rồi.