Khi Bạn Thấy Mình Học Mãi Vẫn Không Đủ, Áp Lực Thường Đến Từ Đâu Và Gỡ Từ Chỗ Nào

Có một kiểu mệt rất âm thầm ở tuổi học sinh. Không phải vì hôm nay có quá nhiều bài tập, mà vì dù đã học khá nhiều, bạn vẫn thấy chưa đủ. Học xong một phần lại lo phần khác. Được điểm ổn vẫn thấy đáng lẽ phải hơn. Nghỉ một lúc cũng thấy áy náy. Cảm giác này dễ làm mình tưởng vấn đề là mình chưa cố đủ. Nhưng nhiều khi, áp lực không nằm hoàn toàn ở khối lượng học. Nó nằm ở cách mình đang nhìn việc học và nhìn chính mình.

Tôi từng thấy nhiều bạn rơi vào trạng thái này khá lâu. Bên ngoài trông vẫn ổn, vẫn đi học, vẫn làm bài, nhưng bên trong lúc nào cũng có một giọng nói nhắc rằng còn thiếu, còn chậm, còn chưa bằng ai đó. Mệt nhất là vì giọng nói đó không cho mình cảm giác hoàn thành. Nó chỉ liên tục dời đích đi xa hơn.

Khi Bạn Thấy Mình Học Mãi Vẫn Không Đủ, Áp Lực Thường Đến Từ Đâu Và Gỡ Từ Chỗ Nào

Theo tôi, có ba nguồn áp lực thường quấn vào nhau khiến cảm giác này mạnh lên.

Nguồn thứ nhất: bạn đang dùng kết quả để chứng minh giá trị của mình

Khi điểm số hoặc thành tích trở thành bằng chứng chính cho việc mình có ổn không, mỗi bài kiểm tra đều nặng hơn bản chất thật của nó. Một điểm thấp không còn chỉ là một lần chưa tốt. Nó bị não diễn dịch thành mình đang thua, đang kém, đang tụt lại. Chính cách diễn dịch đó làm áp lực phình ra.

Không ít bạn biết điều này nhưng vẫn rất khó thoát. Vì trong môi trường học đường, điểm số đúng là có trọng lượng thật. Điều cần làm không phải giả vờ nó không quan trọng. Điều cần làm là đừng để nó trở thành thứ duy nhất quyết định mình thấy bản thân ra sao.

Nguồn thứ hai: bạn đang so tiến độ của mình với một hình mẫu không thật

Hình mẫu đó có thể là một bạn học rất đều, một người trên mạng luôn có vẻ chăm chỉ, hoặc phiên bản hoàn hảo mà bạn tự tưởng tượng ra. Vấn đề là mình so cuộc sống thật đầy mệt, đầy phân tâm, đầy lỗi của mình với một hình mẫu đã được làm phẳng. So như vậy kiểu gì cũng thấy mình thiếu.

Khi đầu óc sống quá lâu trong kiểu so sánh này, mình không còn đọc đúng sức mình nữa. Cơ thể đang mệt vẫn bắt học thêm. Đầu đã no vẫn bắt nhồi tiếp. Và vì cứ ép như vậy nên hiệu quả lại càng giảm, rồi mình càng thấy mình học mãi vẫn không đủ.

Nên gỡ từ chỗ nào trước

Tôi nghĩ chỗ dễ gỡ nhất là đổi câu hỏi trong đầu. Thay vì hỏi hôm nay mình đã học đủ chưa, hãy hỏi hôm nay mình đã làm xong phần quan trọng nhất chưa. Hai câu này khác nhau rất nhiều. Câu đầu không có điểm dừng rõ. Câu sau thì có.

Chỗ thứ hai là học cách ghi nhận phần đã làm xong một cách tử tế. Không phải để tự khen quá mức, mà để não có tín hiệu rằng công sức của mình có hình dạng rõ ràng. Nếu ngày nào cũng kết thúc bằng cảm giác còn thiếu, não sẽ dần tin rằng mọi nỗ lực đều vô ích.

Một ranh giới rất đáng giữ

Nếu bạn đã mệt đến mức mở sách ra mà chỉ thấy lo hơn, có khi điều cần nhất lúc đó không phải cố thêm nửa tiếng. Có khi là nghỉ có chủ đích, ngủ sớm hơn, hoặc tách một việc nhỏ để làm lại cảm giác mình vẫn kiểm soát được. Nghỉ đúng lúc không làm bạn yếu đi. Nhiều khi nó cứu phần tập trung còn lại cho ngày hôm sau.

Cảm giác học mãi vẫn không đủ rất dễ làm mình nghi ngờ bản thân. Nhưng đôi khi, nó chỉ là tín hiệu rằng cách mình đang đo bản thân quá gắt và quá mỏi. Gỡ áp lực không phải buông học. Gỡ áp lực là trả việc học về đúng chỗ của nó, để nó không nuốt hết giá trị con người mình.

Nếu bạn đang sống lâu trong cảm giác còn thiếu này, hãy giữ bài viết lại cho những ngày đầu óc bắt đầu siết quá chặt. Chỉ cần bớt một chút khắt khe với chính mình, bạn đã có thêm rất nhiều chỗ để thở rồi.