Điều Nên Làm Khi Làm Việc Nhóm Trong Lớp Mà Một Bạn Cứ Ôm Hết Mọi Quyết Định
Làm việc nhóm trong lớp đáng lẽ là lúc mọi người cùng nhìn một vấn đề theo nhiều hướng khác nhau. Nhưng có những nhóm vừa ngồi xuống là mọi thứ đã ngả hẳn về một người. Bạn ấy nói nhanh nhất, chốt ý nhanh nhất, chia việc nhanh nhất, rồi cũng vô tình khiến những người còn lại dần im đi. Nhìn bên ngoài, nhóm có vẻ chạy rất nhanh. Nhưng thật ra bên trong, nhiều bạn đang rút lui từng chút một.
Tôi không nghĩ kiểu tình huống này luôn bắt đầu từ việc một người xấu tính. Nhiều khi bạn ấy chỉ nóng ruột, sợ nhóm chậm, hoặc quen gánh việc từ những lần trước. Vấn đề là nếu cứ để vậy, cả nhóm sẽ mất đi phần giá trị nhất của việc học cùng nhau: khả năng nghe góc nhìn khác, phản biện ý tưởng và cùng chịu trách nhiệm cho kết quả cuối.
Điều Nên Làm Khi Làm Việc Nhóm Trong Lớp Mà Một Bạn Cứ Ôm Hết Mọi Quyết Định
Điều khó nhất trong tình huống này là nhiều bạn biết vấn đề đang có thật, nhưng ngại lên tiếng vì sợ làm không khí nặng hơn. Thành ra cả nhóm cứ để mọi thứ trôi tiếp cho xong. Tôi nghĩ có ba bước khá mềm mà vẫn đủ hiệu quả để kéo nhóm về một nhịp công bằng hơn.
Bước 1: gọi tên đúng vấn đề thay vì chỉ bực trong đầu
Nếu trong đầu bạn chỉ nghĩ bạn kia độc đoán, rất dễ dẫn đến hai kiểu phản ứng không tốt. Một là im luôn. Hai là bật lại theo cảm xúc. Cả hai cách đều ít giúp nhóm tốt hơn. Điều mình cần nhìn cho rõ là nhóm đang thiếu chỗ để nhiều người cùng tham gia quyết định, chứ không chỉ thiếu sự dễ thương của một cá nhân.
Khi gọi tên đúng vấn đề, bạn sẽ nói khác đi. Thay vì nói bạn làm gì cũng tự quyết, bạn có thể nói nhóm mình có thể chốt nhanh hơn nếu mỗi người nói một ý trước rồi mới gom lại. Cách nói như vậy bớt công kích mà vẫn chạm đúng chỗ cần sửa.
Bước 2: thay đổi cách vận hành nhóm, đừng chỉ mong mọi người tự hiểu ý
Rất nhiều mâu thuẫn nhóm xuất hiện vì nhóm không có một cách làm rõ ràng ngay từ đầu. Ai nói nhanh thì chiếm lượt nói. Ai tự tin hơn thì chốt ý. Nếu muốn bớt lệch, hãy thêm một vài quy tắc nhỏ. Ví dụ, trước khi chọn hướng làm, mỗi người phải nêu ít nhất một ý. Hoặc chia cuộc họp thành ba chặng: đề xuất, chọn ý, chia việc. Khi có cấu trúc, người ôm việc cũng đỡ ôm hơn vì nhịp làm đã không còn để một người quyết hết.
Tôi thích nhất một nguyên tắc rất đơn giản: ai đề xuất thì không tự chốt ngay. Nhóm nghe thêm ít nhất một ý phản hồi rồi mới quyết. Nguyên tắc nhỏ này nghe có vẻ chậm, nhưng thật ra giúp nhóm đỡ phải sửa đi sửa lại về sau.
Bước 3: phân vai theo trách nhiệm thật, không phải theo người nói to nhất
Nhiều nhóm tưởng đã chia việc rồi, nhưng thật ra chỉ là một người chia còn những người khác nhận. Sự khác biệt nghe nhỏ, nhưng rất quan trọng. Khi mỗi người tự chọn hoặc tự nhận phần mình có thể chịu trách nhiệm, cảm giác tham gia sẽ khác hẳn. Khi đó, người đang ôm hết quyết định cũng bớt áp lực vì không còn cảm giác mình phải kéo cả nhóm đi.
Bạn có thể đề xuất một cách rất thực tế: mỗi bạn nói rõ mình đang làm phần nào, thời gian nào gửi bản nháp, và lúc nào cả nhóm cùng xem lại. Cách này giúp nhóm bớt mơ hồ. Mà trong làm việc nhóm, mơ hồ mới là thứ hay làm mọi người khó chịu nhất.
Nếu bạn là người đang vô tình ôm hết quyết định thì sao
Tôi nghĩ cũng đáng nói điều này. Có những bạn đọc đến đây sẽ nhận ra mình chính là người hay chốt quá nhanh. Nếu đúng vậy, đừng vội tự trách. Nhiều khả năng bạn chỉ đang gánh theo thói quen muốn mọi thứ trơn tru. Điều cần làm không phải là im hẳn, mà là nhường lại vài khoảng trống để người khác bước vào. Hỏi thêm một câu. Chờ thêm một ý. Hoặc nói thẳng là mình muốn nghe người khác trước khi chốt.
Làm việc nhóm tốt không có nghĩa là không ai nổi bật. Nó có nghĩa là người nổi bật không làm mất tiếng nói của những người còn lại. Khi giữ được điều đó, nhóm không chỉ đỡ căng hơn mà chất lượng bài làm cũng thường tốt hơn hẳn.
Nếu bạn đang gặp những tình huống học đường kiểu này khá thường xuyên, hãy lưu lại bài viết để dùng khi cần. Nhiều mâu thuẫn trong lớp không cần đẩy to lên. Chỉ cần nhìn đúng vấn đề và chỉnh đúng nhịp, mọi thứ đã đỡ khó chịu hơn rất nhiều.
