Bạn Có Đang Nghĩ Sai Rằng Người Học Giỏi Lúc Nào Cũng Tập Trung Hơn Người Khác

Tôi gặp khá nhiều bạn tự nói một câu nghe rất buồn: em không tập trung được như mấy bạn học giỏi. Câu này nghe có vẻ chỉ là một lời than, nhưng đằng sau nó là một giả định khá nặng: người học giỏi thì lúc nào cũng tập trung tốt hơn người khác. Nếu đã tin như vậy, mỗi lần mình xao nhãng hay lạc nhịp, mình rất dễ xem đó là bằng chứng rằng mình không cùng loại với những người học tốt.

Tôi không nghĩ bức tranh thật đơn giản như thế. Có những bạn học tốt thật sự có khả năng vào guồng nhanh hơn. Nhưng cũng có rất nhiều bạn học giỏi từng rất phân tâm, chỉ là họ dần xây được cách bắt đầu, cách cắt nhiễu và cách quay lại khi trượt nhịp. Phần đó không phải lúc nào cũng lộ ra từ bên ngoài.

Bạn Có Đang Nghĩ Sai Rằng Người Học Giỏi Lúc Nào Cũng Tập Trung Hơn Người Khác

Có ba chỗ khiến suy nghĩ này dễ trở nên rất thuyết phục.

Thứ nhất: mình chỉ nhìn thấy khoảnh khắc họ đang vào guồng

Trong lớp hoặc trong thư viện, bạn thường nhìn thấy người khác ở lúc họ đang làm tốt. Bạn hiếm khi nhìn thấy lúc họ chán, lúc họ kéo dài việc, hay lúc đầu họ cũng ngồi loay hoay khá lâu mới vào được nhịp. Vì vậy mình rất dễ tưởng họ ổn định hơn thực tế.

Thứ hai: mình biến một kỹ năng thành một bản chất

Tập trung có phần liên quan tới tính cách và cơ địa, nhưng phần rất lớn của nó là kỹ năng. Kỹ năng thì có thể luyện. Nếu coi nó là bản chất cố định, mình sẽ bỏ qua rất nhiều thay đổi nhỏ có thể làm được: dọn bàn, chia phiên học, đổi cách bắt đầu, giảm điện thoại, hoặc chọn đúng thời điểm làm phần khó.

Thứ ba: mình quên mất người học tốt thường giỏi quay lại hơn là giỏi không bao giờ trượt

Đây là điều tôi thấy quan trọng nhất. Rất nhiều bạn học tốt không phải vì họ chưa từng mất tập trung. Họ tốt ở chỗ khi trôi khỏi bài, họ biết kéo mình lại nhanh hơn. Chính kỹ năng quay lại này mới tạo ra sự khác biệt lớn theo thời gian.

Nếu không muốn tiếp tục nghĩ sai theo hướng này thì nên làm gì

Tôi nghĩ bước đầu tiên là đổi câu hỏi. Thay vì hỏi tại sao mình không tập trung bằng người khác, hãy hỏi mình thường mất tập trung ở đoạn nào và điều gì giúp mình quay lại nhanh nhất. Câu hỏi sau thực tế hơn rất nhiều. Nó biến vấn đề từ một lời phán xét thành một thứ có thể quan sát và điều chỉnh.

Bước thứ hai là thử ghi lại một tuần xem khi nào mình tập trung ổn nhất. Buổi sáng, buổi tối, sau khi nghỉ ngắn, hay khi học với một người khác. Nhiều học sinh thấy mình kém tập trung chỉ vì đang ép bản thân học theo một khung không hợp. Nhìn ra nhịp hợp của mình đã là một thay đổi rất lớn rồi.

Tập trung không cần phải hoàn hảo mới có ích

Nếu bạn đợi đến lúc đầu óc hoàn toàn không xao nhãng mới dám tin mình học ổn, bạn sẽ rất mệt. Học tốt nhiều khi chỉ là bớt tản đi một chút, quay lại nhanh hơn một chút, và có cấu trúc đỡ mình mỗi khi trượt. Chừng đó thôi đã khác rất nhiều rồi.

Nếu bạn từng dùng việc người khác có vẻ tập trung hơn để kết luận mình kém hơn, có thể đã đến lúc mình nhìn lại. Không phải mọi khác biệt đều là bản chất. Nhiều khác biệt chỉ là kỹ năng chưa được gọi tên đúng và luyện đủ lâu mà thôi.

Nếu muốn tiếp tục gỡ những suy nghĩ kiểu này, bạn có thể đọc thêm các bài cùng chuyên mục. Có những lần mình nhẹ đầu hẳn chỉ vì nhận ra điều mình tin bấy lâu nay vốn không đúng hẳn như mình tưởng.